
de Volkskrant
22 maart 2014 zaterdag
Section: Halfberliner; Blz. 5
 BARD VAN DE WEIJER
Wat werd er deze week beweerd? Het halveren van het autoverkeer heeft de luchtkwaliteit in besmogd Parijs goed gedaan.Wat zegt de wetenschap? Mwah. Een beetje. 
Parijs zuchtte begin deze week onder een dikke smogdeken. Om de hoeveelheid vuiligheid in de lucht te verminderen, legde de Franse overheid de helft van het autoverkeer in de hoofdstad een rijverbod op. Wordt de lucht daar schoner van? 

Officieel wel: ongeveer 15 tot 20 procent. Maar er zijn nogal wat variabelen in het spel. 

Frankrijk gebruikt bijvoorbeeld veel kernenergie; ruim driekwart van de elektriciteit wordt ermee opgewekt. Dat is goed voor de luchtkwaliteit. Een lager aandeel in de vervuiling door energiecentrales betekent bijna vanzelf dat het aandeel door het verkeer groter wordt. En dat is al groot. In Nederland is ongeveer een kwart van alle fijnstof ervan afkomstig. Voor stikstofoxiden ligt het aandeel nog hoger, op ongeveer 30 procent, en in steden komt op sommige plaatsen de helft van dit schadelijke gas uit de uitlaat. 

Frankrijk is sowieso een verhaal apart. Vier op de vijf auto's zijn diesels. Het land zou dieselverslaafd zijn (in Nederland is het precies andersom: hier rijdt ongeveer 80 procent van de auto's op benzine) en dit zou de belangrijkste oorzaak zijn van de vervuiling in Parijs. Is dat zo? 

Diesels zijn notoir smerig. Althans oudere versies. Modellen die vanaf september van dit jaar op de weg komen, zijn bijna net zo schoon als hun benzinevarianten. Alleen de uitstoot van stikstofoxiden ligt bij deze auto's een fractie hoger (0,08 kilogram per kilometer tegen 0,06 gram voor benzine). Wat betreft koolmonoxiden doen diesels het juist goed: ze stoten de helft uit van benzinemotoren. 

Diesel is dus niet meer smerig. Althans in het lab: in de praktijk blijken de Europese normen vaak niet te worden gehaald, onder meer doordat het rijgedrag van automobilisten afwijkt van de gebruikte testcyclus en doordat de uitstoot tijdens korte ritjes met koude motor veel hoger is. Overigens zijn de tests de afgelopen jaren aangepast, waardoor ze dichter bij de praktijk komen. 

Maar dan nog: de straten van Parijs zijn niet gevuld met nieuwe bolides: het gemiddelde wagenpark in Frankrijk is iets meer dan acht jaar oud. Gechargeerd: voor elke nieuwe auto rijdt er een rond die zestien jaar oud is. Dit zijn echte vuilspuiters. Stikstofoxiden liggen een factor zes hoger en fijnstof twintig keer. Onder deze diesels zitten ook nog eens veel supersmeerpijpen. Uit een onderzoek van de TU Delft (uit 2005) blijkt dat destijds 5 procent van de auto's 40 procent van het transportgerelateerde fijnstof produceren. Dit zijn meestal diesels met een mankement - ze zouden ook toen al niet meer door de APK komen - maar zelfs een handvol van deze viespeuken kan de lucht al ernstig verpesten. Reden dat bejaarde diesels in veel Europese steden worden geweerd. 

Frankrijk heeft veel (oude) diesels. Je zou denken dat de maatregel dan wel een groot effect zal hebben. Maar wat betreft fijnstof valt het resultaat tegen, doordat veel fijnstof uit andere bronnen komt. Het komt aangewaaid van elders en het heeft de neiging te blijven hangen - gemiddeld een week of twee - tot een regenbui het uit de lucht spoelt. De smog in Parijs was het gevolg van mooi weer. De al aanwezige fijnstof verdween dus niet. 

Het effect op stikstofoxiden is groter. Deze slaan eerder neer en zijn daarmee meer een lokaal probleem. Doordat een groot deel in de stad afkomstig is van het autoverkeer, is het zinvol deze vorm van vervuiling te bestrijden door het aantal personenauto's te halveren. 

Stikstofoxiden hebben echter maar een klein direct aandeel in smog, waardoor de maatregel uiteindelijk slechts een sprankje verlichting bracht. Hij valt bovendien in het niet bij wat de weergoden kunnen uitrichten. Die kunnen met een zuchtje wind de vervuiling wegblazen, wat later in de week gebeurde. Dinsdag mochten de Parijzenaars daarom gewoon weer met de auto. 
Toelichting: Maarten Krol, hoogleraar luchtkwaliteit en atmosferische chemie aan de universiteit van Wageningen. 

 
Het RIVM noemt verkeersmaatregelen weinig effectief omdat smog door fijnstof en ozon niet van lokale bronnen komt.
lllustratie Leonie Bos
